Friday, October 3, 2008

Enge Ka Thawh

Gas Gathering Station.

Zoram chhuah chhoh chang hian, zokhua lama awm kan chhungte thenkhat hian, Oil company a thawk ka nih hria in, Khawnvartui sema thawk turah ngar ngar min lo ngai a, engemaw zawng tak chuan a nuihzat thlak ang reng hle a, mahse, anin Oil Company a la hmuh chhun kha chu Petrol Pump ka a nih mai hmel a, a awm viau tho mai. Kan hnathawhna lam hi luhchilh lem lo tan chuan a lo hriat loh theih viau mai dawn a lo ni a. A tawi kim thei ang bera sawi kan tum a nge.

Ka thawhna company hna ber chu Oil leh Gas zawn chhuah, verh, tharchhuah leh pipeline a thawn darh a ni a, a zawnchhuah lam leh a verh lam hi ka hna a nih loh avangin sawi tur ka hre tlem khawp mai. Chuvang chuan keima’n a ka thawh ve chin hrim hrim hi sawi ila, sawi sual a tlem deuh vang chu. Production Gas department ah 1996 atang khan ka thawk ve tan a, Production engineer post a lut ni mahila, kan hna erawh a tam zawk chu Mechanical engineering lam a ni. Tun hnu hian Production lam hi kan khawih ve ta chauh tih mail oh chu.

Oil leh Gas zawnchhuah, verh a nih hnu hian lei chhungril (km 4 -7 thlenga thuk te pawh a ni thei) atanga lak chhuah leh kha khur atanga rawn chhuak, tui, oil leh gas te then hran kha production hna chu a ni tlangpui awm e. A chipchiar chuan well completion (Lei chhungril lama hmanrua kan hman etc) chu ni danga sawiah khek phawt ila, kan thu a sei lutuk loh nan.

Natural Gas chu enge? : Leilung inthlak danglam velin a siam, lei chhungrila gas awm hi Natural Gaas kan tih chu a ni mai a, chemistry lam te kan tui viau anih chuan Hydrocarbons te ti ila, a fiah deuh awm e. Chung chu gas chi hrang hrang, Methane, Ethane, Propane, Butane etc inbelhbawmin a siam a ni a. Methane hi a tam lawr lak a, kan field ah hian 86% atanga 90% hial te pawh methane composition hi a ni thei. LPG kan tih, ina eirawngbawl nan a kan hman thin hi Propane leh Butane inpawlh, tih tui, cylinder chhunga thun an ni.

Engtin nge an lakchhuah? : Gas (Natural gas) hi chi hnihah a then theih a. Associated gas (Oil khur atanga gas rawn chhuak tel ve thin ho hi) leh non-associated gas (Gas khur ve hrim hrim atanga gas rawn chhuak thin hi) tiin. A thar chhuah dan pawh tlemin a dang deuh hlek a
Associated Gas: Oil khur atang hian tui, oil leh gas te hi an rawn chhuak a, chu chu lei pawnlang ah a khur chhung atanga a lo chhuaha lo control na X-Mas tree an tih atang hian pipe in Oil Collecting station (OCS) ah lak a ni thin a. Oil khur thar ah hi chuan leichhunga oil+gas awm te pressure a san thin avangin amahin a rawn chhuak theih mai bakah, hla tak tak thlengin pipe ah an luan tir theih a. Oil khur thar tawh lo (depleted well) chungchang chu a hrana sawi chi a ni. Chung well fluids (oil+gas+water) te chu OCS ah then hran an ni a. Then hran dan pawh hi thuang hinh te, thuang thum tea then an ni thin. Thuang khatna chu HP Stream (250 PSIG) kan ti a, thuang dang leh chu LP Stream (30 PSIG) kan ti. Chung well fluids te then hran an nih hnu chuan then hran dan azir khan gas pawh Thuang hnihin kan hmu / dawng tihna a nih chu. HP gas leh LP Gas tiin. Chung gas thenhran tawh ho lo enkawl chu kan hna a ni. Chung gas te chu keinin Pipeline bawkin Gas Compressor Station ah kan la a. LP Gas hi a pressure a tlem avangin hmanna a tlem hle mai a, hmun hla-ah a thawn theih loh avangin HP gas ah siam a ngai thin. Chu chu compressor hmangin HP Gas ah kan siam thin, Chumi compressor chu Low Pressure Booster (LPB) kan ti. Ni khatah gas 5000000 Cubic Feet kan LPB hian a compress thei, kan compress hma hian gas a bawlhhlawh leh tui awm te pawih chhuah nan Knock Out Vessels leh Mist Extractor kan kaltlang tir phawt thin. Chutiang ang 10 te chu GCS pakhatah a awm ber thin.

Gas Compressor

Chutia kan compress hnu chuan HP gas ten en khan kan chhun pawlh a, hman tlak a lo ni thin. HP gas chuan tui a pai chuan a kan nat zawng a hniam sawt a, pipeline ah leh a hmanna tur hmunah buaina tam tak a siam theih avangin gas a tui awm te kha paih chhuah vek an ngai thin. Chumi atan chuan KOV bakah Glycol Dehydration Plant (GDU) hi GCS tinah kan nei vek bawk a. Chu mai bakah gas a a composition rit zual hexane + ho kha kan Hydrocarbon Condensate Recovery Plant (HCRP)hmangin kan la chhuak thin. Chuta tanga rawn chhuak condensate kan tih hi en mai chuan tui fim tak ang hi a ni a, chin that loh chuan boruakah a thamral chak em em. Chu chu OCS ah kan thawn let leh a, Crude oil nen an lo mix thin. HP gas kan processed tawh hnu chu a chu hmanna tur a zirin pipeline bawkin hmun hrang hrangah kan thawn darh thin.

Nachina Depleted well kan tih kha well fluids, oil khur atanga amaha rlei pawnlanga awn in pump chhuak zo tawh lo te an ni a. Kan nem muk (Compress) ta vak a. Chumi zuk khai chhoh nan chuan he HP Gas hi kan hmang ve bawk a. 250 PSIG pressure atang chuan 1200 PSIG thlengin Gas Lifter compressor (GL) hmangin gas te kha kan nem muk ta vak a, chu pressure sang tak gas chu depleted well ah kan thun thla a, chu chuan oil amaha rawn chhuak thei tawh lo te kha a zuk khai chhuak thin. Chumai bakah HP Gas te hi market ah kan hralh a, Thingpui Huan company te, Electric siam company te, Fertilisers siam company ten an lei tlangpui. Chu chu kan company sum hmuhna hnar pakhat a ni ve.

Indirect Heater

Non-Associated Gas : Gas khur ve hrim hrim atanga gas kan thar chhuah te hi an ni a. X-Mas tree atangin lei chhungril ami gas te kha kan la chhuak a, a rawn chhuah chak lutuk loh nan Flow control choke kan hmang thin. Kan lak chhuahna pipe hi inchi 2 pipe a ni tlangpui a, chutah chhungah chuan bean (pipe kaw te reuh te) 3mm – 12 mm diameter, kan gas khurin a pressure neih a zirin kan hmang thin. Chutia gas luanna kua kan tih tet thut chuan khalai pipe chhung kha a lo vawt vak thin a, ice hial a insiam thei thin. Pipe chhunga a kaw teruh te kha ice in a hnawh (choked) chuan gas kha a rawn chhuak theih thin loh vangin a temperature Indirect Heater (I-H) hmangin kan ti sang thin. I-H chu tui chhuan so na a ni ber a, a chhungah tui kan thun a, gas burner hmangin tui chu kha zem chhungah vek khan kan tisa a, gas luanna pipe inch 2 kha chu tui sa ah chuan kan kal tir a, chu chuan gas temperature a ti sang a, nachina kan sawi pipeline choked kan tih kha a veng thin. Chutia gas khur atanga gas kan lakchhuah chu HP Stream, OCS ah te kan thawn a, OCS a thawn lo pawhin gas khur 5 / 6 te kha hmun khatah la khawmin Gas ruala rawn chhuak ve condensate leh thil dang te kha kan then hrang ve thin, chutiang chu Gas Productiion Setup kan ti. GCS atanga associated gas 250 PSIG ho nen khan Gas Offtake point ah chung non-associated gas te chu kan chhun fim a, chuta tang chuan market ah kan hralh thin.

Enge ka thawh tak ber: Kan GCS ah hian khawl lian tak tak leh Process Plant te a awm a, chung operate nan chuan Electric te, Air Compressor te, Diesel Engines te leh Nat.Gas engine lian tak tak te a awm a, chumai bakah gas khur hi 7, depleted well a gas thun ngai 20 vel ka enkawl tel ve bawk a, hna chu a tam duh khawp mai. Kan buaina tam ber chu Pipeline (Gas kalna / thawnna) chhia siam that, modification leh a thar siam, compressor leh a khalhtu engine chhe thut leh siam danglam, Pressure Controllers chhe thut te an ni ber. Tuna ka awmna hmunah hian Gas compressors 20 vel kan nei a, GDU Plant 2 leh HCRP 1, Gas well thar 2 a hlui 5 bakah, Gas Pipeline 100 km chuang, Gas Offtake 3, 11 kv Substation 1, chung ho atan engineer 2, leh niar lo hnathawk company mi 39 leh contract labourer 10 te ka enkawl tel bawk a, ni hian min daih lo fo thin.

Keimah leh Zu Hi


Vawiin chu kan Gas well (Gas khur) thar pakhat hawnna angrengin Indirect Heater kan bun-na hmun W/112 ah ruai te nau kan buatsaih a, kan hawn thar tak zawk chu Well no. 109 a ni a, kar hmasa lam khan vawi engemaw zat kan trial tawh a, harsatna neuh neuh a awm reng mai a. Ka thawhpui pakhat hian W/112 zawk kan hawn khan ruai kan theh a, tun ami hian ruai a ngen leh a nih hi a ti fiamthu a. Kan in rawt phur chawp a, nimin tlai dar 4 khan ruai tenau buatsaih chu kan rawt ta nge nge a. Kan supplier pakhat offfice a a lo awm remchan lai a ni bawk a, kan budget zat kan hrilh a, i lo buatsaih dawn nia kan ti a, a tuk ruai theh tur chuan kan inbuatsaih tan a ni ta reng mai.

Vawiin chuan duan lawk sa angin Well/109 pawh chu kan hawng leh a, engmah harsatna awm lo chuan kan ti thei ta reng a, kan thianpa fiamthu kha tak tak emaw tih mai a awl zawmah ta mai a. Ruai te nau, mi 40 lek ei tur buatsaih pawh kan pawnlam thian khan a lo harsat lo nasa mai a, zing dar 11 chuan a ruai buatsaih chu kan thehna hmun turah a thlen der tawh a. Dar 11 velah keini pawh kan thlengthla ve a, ruai min kilpui turin Transport lam leh Production (Oil) lam te, Civil Engg lam, kan well hawn thar hna a kan pawh buai thin te kan sawm ve bawk a. Anni pawh kokim taka an rawn thlen ve hnu chuan, Zu an phawrh ta a. Zu hi chu tel ve ruai tenau emaw, lian tham emawa tel ve ngei tura an ngaih a nih vangin kei pawhin ka sawisel duh lem lova. Keiin ka in loh chu an hre lawk tawh tho na a, phungthluk nan no min thlit ve an tum a, mahse ka dan pangngaiin Cold Drinks hi ka duh tawk e ka ti a. Hlim tak chuan zu chu an in ho ta a, darkar 2 zet titi khawchang sawi paha an in hnuah chaw chu puar takin kan ei ta a.

Kan subject ber, Zu leh Kei tih han sawi luh nan chuan a kual thui deuh mai thei, mahse kan hna ang ah hi chuan ni sa leh ruah pawh sawi lova kan tihtur theuh te rim taka tih a ngaih thin vang te pawh aniang, stress han tih tlem nana zu an hmang thin hi ka sawisel tum a ni lova, inkawm nana an hman thiam dan te en phei chuan keini Mizo te hian zirtur kan ngah zawk hlein ka hre thin.

Vawiin ni ang kher loah pawh, kum 12 liam ta atang khan vawi duai lo zu in honaah ka tel ngei ngei a tul chang a awm thin. Hreawm ka tih ber chu “In ve lo” nih kha a ni, mahse ka in thei der si lo. Setana hian zu kher hi chuan min thlem ngai lo a nia nge. A chang phei chuan kan hotu lian tak tak, kan chungthu rela min hrema min chawisang thei bulah te chet tlat chang a awm thin, zu in ho hian an bula zu in lo awm ve reng hi an ngaithei hauh lo mai nge, anmahni inthiam lohna an neih phah nge ka hre lova, chung hunah tak chuan hreawm ka ti thin. Hotu lian te hnial dan pawh chi hrang hrang rilrua by-heart lawk loh chuan hnial chi an ni si lo, buaithlak chang a awm thin. Mahse tun thleng hian tihluihna leh zu ka in loh vanga ka career in tawrh phah ka la hre lo erawh hi chu Pathian venhimna a ni ka ti lo thei lo. Vawi khat phei chu Pu ten zu an inho naah thenrual kawm chungchang an sawi hova, ngaihthlak nuam lo lek lek te an han phuh chhuah phei chuan hreawm tihna a zual thin.

Kawng lehlama thlir in thil mak deuh mai pakhat chu, zu kan in loh vanga hmaichhana min sawisel tu leh an society kan accept loh vang ang lek leka sawi ho khan, kan hriat lohvah mi an ngaihsan thu an lo sawi ve mek bawk a, zu in hian zu in lo chu mi dang an en ang ngawt chuan an en lo niin a lang. Hei erawh hriat a nuamin, mi hmaizah vang ngawta kan rilru loh pui kan tih hian kan zahawmna kan hralh tel a lo ni reng thin. Zu in thin sa erawh ni ila, han hralh tur leh chuan a awm loh vangin heng ka sawi ho hian chutiang mi tan chuan awmzia a nei leh hauh si lo. A bul berah chuan Pathian venhimna ka dawng a ni ber e. Zu in lo hian hnamdang zingah pawh tlangtla takin a khawsak theih a ni tih kum 12 chhunga vai zinga hnathawka ka awm hian ka hmuchhuak a ni te ti ve ila, a tha ang .