Powered By

Free XML Skins for Blogger

Powered by Blogger

Thursday, August 6, 2009

Chhangchhe Pa - Zingkar

Mumang lama Eva Green te nen kan in sairawkherh tui lai takin ka nak nem chho chu a rawn lum triam triam a, a hnu reilo te ah a vawt leh riai riai a, a rim atang chuan steam bath room chhung ah ka awm lo tih chu ka chiang, mahse mut ka la thlakhleh em vangin ngaimawh lova muthilh san ka tum leh lai tak chuan dar 5:30 alarm a ri chu ka harh zawk mai. Ka mut kawr, khum khuhna, mattress, rizai, lukham erawh a pakai em lo, kum 2 lai tawh si zan khatah vawi 3 te zu han cheh thin a maw le. Diaper man hian Nano Car kan lei thei zan tawh ang.

Chutia pa ber zing tho a hing hum hum mai chu Home Ministry lam an lo inthiam lo deuh nge, "Nizan a diaper vawi 2 ka thlak asin maw le, a zun tawh ka ring lova, a pahnihna a zun tlang khan ka hren tir leh ta lova, mut dawna i theitui pek vang vek kha a ni".... Min hnem nana sawi ni mahse a tawpah hi chuan a thiam lo hi chu Pa kan ni deuh zel. Khawvel kalhmang a nia nge.

Thawhphat inbual lo ti thrang deuh lo phei ila chu ka nileng hin dawn nia, inbual pawh ka in bual zawh hmain kawngkhar a U zawkin a rawn chum, "A pa ka ek a chhuak tawh a nia, hawng teh", "Bath room lehlam va hmang mai rawh, ka laklawh", "Aih ka duh lo, hetah ka duh alawm", "Van buaithlak kher kher thin tak" ti chungin ka hawng a, ka inbual chhung chuan a e kham ve mai tura ka ngai a, a la duhtawk teh tlat lova. Nu berin breakfast enge a siam ang aw ti nuah nuah pahin Chawei pindan lamah ka phei a, zing bawnghnute lak chhuanlam in Gate ah thenawm nu nen an indin chilh ka va hmu zuaih a.

Hmnn le, tukin chu ka duh chi, buh chiahpuam a dahi leh kurtai pawlh breakfast... fian hi chuan a mix tha thei lo, kut ngeiin a tui hetiang chu tiin kan mix tran chiah chu, ring fahran hian "A nuuu ka e khammmm"... a nu gate a awm khawtlai in a hrephak si lo, Pa ber chet leh a ngai, ka chaw chawm lai pawh sawi thei tawh lovi, ka va thiarfai sak leh te te a.... dettol sahbawn hi kan heh bik riau in ka hre thin. A hmehchhuah chi kher lo chu an duh lo lehnghal. Hui ham.

Nu ber rawn lut chu rum deuh el awl hian "Enge in sawi a, in va rei ve"..."Engmah". Engmah sawi lo hian rei tawk gate ah an va in melh ni maw. Zawh sei hman pawh a ni lo, a naupang zawk, Lal-zung-dur-dur-i chuan "A nuuuu, ka tho tawhhhh".. A aw ki atang chuan a NiakNuak rei dawn tih hre turin zawlnei nih kher pawh a ngai lo. A u zawkin a complan in lai a lo thlauh, no a phirsi zawngin chhuatah a tla keh... rah palh a hlauhawm si, kan office lama Emergency Action Plan kan neih ang deuhvin, Nu in glass keh a phiah fai laiin nau tho trap lo thlem lungawi kha chu automatic in ka portfolio ah a in transfer nghal mai a, phun chi a ni lo...a chanve pawh ka la ei lo asin maw le tih pawh sawi aiin sawi loh a thra zawk. Mei si hian meipui a siam thei tlat. Vanneih thlak? takin ka pawm thawh a duh lo hlauh mai chu engemaw zawng tak chuan a fihlim thlak, mahse chu chuan a daih rei lo kher mai. Nu ber in a tihlai a kalsan kha ka chhunzawm ve a ngai tlat (naupang inrah hliam palh ai chuan). Chhuat ka hruk zawh chuan ka thingpui chu tuisik ang a ni tawh!

Thra te te in ka ei zawm tawh ang chu tih nak alaiin, a U zawkin a nau complan a lo in, "Engatinge i lo insak a"... "A nu'n a dang min siam leh duh si lo a nih kha"... A nau lah chu "A dang a aia tui, strawberry rim nam kha kan siam daih dawn nia aw" tih mai mai a lungawi chi a ni lo, ama ta, a u in a insak kher lo kha chu duh hek lo, Nawrh Khatna na chu an tran phawt a. Chutah Pa thinin a tuar ta lo, vin thrakin "Tap tawh suh, i tah leh chuan vai putar kan ko ang"... Vai putar hi a awm lovang tih a hlauhawm thin khawp mai. A hma ami ang chiah complan khan a lungawi ve theih phah ta a nia. A U zek zawk lah chuan "Vai putar a awm leu, a nu ten an ti mai mai" a tih hrethiam rual a nih hunah tu emaw chu an awm leh a ngaih hmel a ni, nakina ngaihtuah chhuahah khek tawh ang.

"Bawihte, i ei in zawh tawh chuan Bathroom ah lut nghal rawh, i tlai dawn, sahbawn kha hman zawh vek tur a ni lo". "A nu niminah Miss ten Wild Animal Chart ken tur an ti". "Engatinge nimin i rawn ban khan i sawi loh, tunah khawi ami nge kan lei tawh ang, dawr an la hawng hleinem"... "A pawi lo, a pa'n sikulah min rawn pe mai rawh se"... Hui ham, office a kan buai tur zia leh hna a tam zia lo sawi ve na chi ni maw. "Ramu hi a van rawn thleng har ve" tih kha kan sawi rik ngam tawk chu a va ni mai awm e, insiam sawk sawk a, office kalsan daih ila, a fel duak a ni mai ti rilruin ka insiam a. Ka kal dawn chuan tuk dang ang lo takin a naupang zawk chuan min ngen lo hlauh, ka vin deuh vang pawh kha a ni mai thei, Gate ah erawh vawi 10 chuang bye bye a ngai thung.

Engtin tin emaw chuan sikul lamah an lo in beng liam ve turah ka ngai ngawt a, eng boruak tak nei zui maw!!!!

Tuesday, July 14, 2009

Palai Hna

Palai tirh tih ri hi chu ka bengah a ri zing angreng khawp mai. Ka u te 2, kei leh ka nau ten nupui kan neih dawna kan lam rik hmasak ber a nih thin vang a nia nge. Zirlai lamah pawh Middle School kan kal lai te, High School kan kal lai te'n Palai awmzia leh an tih tur te, an mawhphurhna leh an pawimawh na te kan zir kur dup thin kha a nia, Pass na ngawr ngawr a kan chhiar te khan kan hriatna a tizau lutuk thin lo erawh a pawi chang a awm thin.

June thla chawhnu lam a ni a. Khua pawh a lum tawh hle mai. Hna lam buaina in min chim bawk vang nge, rilruah thil dang a leng meuh lo. Flowing Tubing Pressure of well head leh Gas Lifter etc ringawt rilru a a cham laiin ka phone bawk chu a ri leh ta ral ral mai a. Tun tum chu ka nu ni lovin ka puzawn (Ka nupui-a pa) a lo ni a. Kan nu nau tan nupui lam sak an rilruk thu chuan ka ngaihtuahna hmar lama kalding lai chu Chhim hawi zawngin a sawhsawn dawrh mai. Palai atan lah an makpa neihchhun kei ka awm ta vung mai bawk si, sawi lo mahse mahnia lo hriatthiam ve mai chi thil a nih vang a niang, phur tak huphurh rilru tak siin palai turin ka rilru ka siam a ni ta der mai a.

Mahni chunga an tlak takah chuan Palai chuan enge a tih tur? Eng thil nge kan va sawi ang? Nula chhungte lo khirh viau se, engtin nge kan tih ang? zawhna tam tak, chhanna hriat mai si loh chuan min bawh chuai chuai a ni ber ang chu. Kan hma-a tihtur awm pumpelh ai chuan fight ve tawp mai hi tha in ka hre thin a, hei kher hi chu ka huphurh ve khawp mai. Kan nau-a leh a nula inlaichinna te a lo that vak loh phei chuan zah fakah lu a chhum hial thei awm mange ti chungin Zoram lam ka pan chho ta a.

Palai tur dang te an lo felin an lo puitling hlauhva, kei chu ka va thu ngawi ve mai mai ang chu tiin Aizawl ka thlen rual rual in a zanah kan va leng ta nghal a. Kan nau-van palai kan len tur a thiannu a lo hrilhlawk chu an lo in man fuh lo nge, a nu tih loh an lo inkhawm bo vek mai lehnghal a, kan nau-va hi a huaisar ve reng reng em maw ni aw tia darkar 1 chuang kan in nghah hnuah kan nula pa ber chu a rawn haw ta chhak chhak a. Kan inhmu 'thut' chuan a barakhaih deuh nge, an ding vang vang a, an inchung lam an thlir vang vang a, kan bulah a rawn thu a ke an per ban chap chap hnu chuan kan len chhan leh an fanu, kan nau tana kan duh thu kan han sawi a.

"E khai hei, kan nau-a hian in fanu hi dil turin min nawr tlut tlut mai si a, keini akara chutiang thu hla sawi tura in ina han chuankai huphurh teh mah ila, in lamah kan in nawr nasa tawh mai si a, zah fakah lu a chhum em lawng chu maw tiin kan rawn leng chawm mai a nih hi, in rilrem loh zawng leh huatthu lam lam a kai te a nih erawh zawngin thupha te pawh kan chawi nghalah min ngaihsak em ang chu maw" tiin kan Upa ber chuan thuhma an hawng a.

Pa ber chuan, " E khai, a ni tak maw? engmah rilrem loh zawng in sawi love, keini akara kan fanu te rawn duh der ve tu kan tawng te chu kan lawm viau zawk tur a lawm, marawh chu hei, a nu nen mai kan awm a ni a, u leh nau chhungkhat laina te pawh kan lo inrawn khawm ve anga, eng ang mi nge ni a, kan tlangvala chu" tiin kei an makpa ber chu min rawn melh ta run mai a. An chhungkaw chanchin, kan nauva hnathawh leh awmna, ka pu zawn hnathawh leh awmna, an unau, a... an hnam thleng chuan vaki tawngthei ang deuh in ka sawi ta zuah zuah mai a, ka sawi loh tur te pawh ka sawi ta ve ang. Eng eng emaw an hriat duh leh an chhungkaw chanchin te, keimahni palai te chenna hmun leh hnathawh te kan sawi ho hnu chuan kei chuan "Hei, in aw ka-ah min hnawlna lam ri hria in kan inhre lova, kan lawm takzet zet a ni. Marawhchu, ni e, chhung leh khat te inlo in rawn khawm anga, rei min rial sak lovin rawn len leh vat kan va duh em, a karah zan khat tla sela, Zirtawp zan te hian kan lo leng leh thei a nge maw chu?" kan ti duk duk a. Pa ber chuan ni e, in rawn palaina a hla tham a, rei han rial pui che u pawh a mawi love, Zirtawp zan chuan in rawn leng leh dawn nia" tiin kan in mangtha ta rih a.

In lama min lo ngaichang ran tu te hnenah kan han in report leh te te a, Inneih ni leh hmun te, a lawm dan tur te kan duh ang kan han sawi tliar tliar a, a tuk tuk leh zan a leng leh turin kan inthlah ta a.

Zirtawp tlai chuan kan tiam hunah kan han thleng leh chat a, an chhung te pawh an lo in ko khawm kim hmel khawp mai. An Pu ber chuan "Hei, zaninah palai hmel kan hmu leh a, min rawn fiam mai mai emaw ni chu aw tia kan inngaihtuah laiin, an ti tak tak hmel te kan han hmu a, keini a kara min rawn duh der ve tu hmel kan hmu leh te hi thil lawmawm a ni a" tiin Tawngtaina in bul an han tan a, zan hmasa lama kan sawi tawh ang zawng zawng deuh thaw kha kan ka atang ngeia la hre ve lo an chhung te an koh khawm hmaah kan han sawi tha leh a. Inneih ni leh hun te kan sawi kai chho ta a. Kan rilru pawh a lo inang khawp mai a, engmah harsatna awm lovin inneih ni, hun leh a hmun te pawh kan sawi fel duak mai a.

Man leh mual sawi an hun a, pa ber chuan "Hei kan makpa neih chhun, helai kan kohhran upa ni bawk hian han sawi sela, a tih ang ang kha kan pawm dan chu a ni mai a" an ti a. An makpa chuan "A, man leh mual thuah han sawi em em tur a awm hleinem, Mizo in dana kan neih Cheng Zali leh Thutphah kha a ni mai a, hnam te pen dan leh hrai te zui diak diak pawh hi tun lai sanah a tul tawh kher love a, Cheng Zali leh Thutphah chu ni teh se" an tih chuan, Paihte hnam an ni a, an man leh mual a belpui zawnga an sawi duah ka hlauh rukah chuan ka thaw huai ta mai a. Man leh mual pawh chu kan sawi zo a ni der mai a. Man khung hun lah mi tihdanin inneih hma zan ni sela an tih chu ihe lova pawm mai kha a ni a.

A lawm dan tur leh thil dang neuh neuh sawi tur hi a lo tam khawp mai, sawi duh nei vek in khata han inkhung khawm chuan sawi fel mai theih tur thil te pawh hi a lo kual thui duh nek mai a, zan dar 11 a ri hnai tawh tih chuan phone no. te kan inpe a, sawi belh ngai leh han inbiak rawn te pawh palai tha seng kher lova phone a in rawn tawn mai turin kan in mangtha ta a ni. In lama kan thu hawn ngaichang rana min lo nghaktute nen kan han sawi khawm zawh meuh chuan zan lai kan pel rawk mai.

Ni e, palai hna hi ka vawi khat thawhna a ni a, ka palai pui te an fel bawk a, ka huphurh ang em em erawh a lo ni lem lova, tawngkam han thluai thlum kual vel erawh tih than loh chuan mahniin kan nui leh tut tut thin.

Tuesday, May 12, 2009

Mo Neih


March thla lai hawl vel ni tain ka hria, tlai khat ka office bang chu ka chau deuh nge, sofa ah ka lo muhil titih a, ka muthilh dawn riai chuan ka mobile a ri ta trang trang a, kan la chu ka nu hi a lo ni a. "Hei boruak kan thlir velin i nau nupui tur hi palai intirh mai a tha lawm ni tih i u te nen kan sawi hova" a rawn ti a. Kei chuan "E ni e a, mahse inbuatsaih ve deuh tha in ka hria, chuvang chuan a hun thu ah khan tlema fan thei deuh ni sela, naupang sikul exam loh lai deuh thlir a tha lawm ni, ka u ten rem an tih chuan palai erawh tirh hma a tha a lawm" ka ti a. Chutichuan mo neih chu kan rel a ni ta der mai a.

Ka pu Sai' colony te nen an han rel a, thenawmpa, kan chhiat kan thata kan tlanluhna Pu Hmingpuia leh makpa rangkachak, U Rinte-a te chu palai tur chuan an thawk chhuak ta a. An tawngkam thiam nge, kan palai tirh te an fuh viau ni, engmah rem lohna awm lovin an va sawi rem ta mai a. An va palaina te pawh chhungkaw puitling tak an nih thu te an rawn hawn nghe nghe a, kan phur surh mai. A ni tur pawh remchan hun in siamremin ni 17, April 2009 chu an rawn fix ta run mai. Thla khat leh a chanve lai a la awm na chu, a hun a rawn thleng vut mai ang tiin kan in nawr tawn tan ta sauh sauh mai.

Thawmhnaw lam pawh hmeichhe rilruah a lo lang hmasa ber a ni chek ang chu, inneih nia hak tur pawh kan nupui te chuan an ngaihven ta sauh sauh mai. Kan fate ho (Ka U fate nen) hmeichhe naupang paruk hak tur mawihnai ve deuh, man man deuhva ngaihtuah te a lo ngai ve leh zel a. Kan nu nen bengsika kan han ngaihtuah nawn leh thin in, Aizawl lama kan fa te measurement telephone a laka, helama buatsaih chu a remchangin kan tlin tawk ni ta berin kan hria a. Aizawl lam remtih zawng tak a lo ni nen, kan bazaar chu a ni zui ta mai a. Internet lam atangin a thui dan tur design pawh kan thlir viau e. A ni karah rin ai takin a chhuah nalh phian leh nghal a, ti fuh kan inti ve hle.

Helam atanga kan inbuatsaih theih ang ang kan inbuatsaih zawh hnu, ni 8 April chuan Aizawl lam panin kan chhuak ta a. Kawngah pawh kan tluang angreng hle. Guwahati chu tlai dar 4 velah kan thleng a. Kan Guest House, Narengi lamah kan lut phei hmasa a. Kan han refresh deuh hnu chuan Guwahatia hnathawk a awm, kan nu nau, A Putea hovin thain thenkhat te kan han tlawh kual zuaih zuaih a, bazaar lamah te kan kual viau bawk. Chuan a tuka Aizawl flight awmchhuna thlawhchhuah leh tumin kan mu ta a. Aizawl lamin min pawhna a chak deuh tawh nge, flight cancel kan hlau hlur tawh mai.

Zing dar kua-ah kan U Tawna te in lam Maligaon kan pan phei a, annin chhun chaw tun hnai tak min lo buatsaih sak chu tui ti takin kan ei a, kan car pawh an garage ah inthlahrung lo takin kan dah fel a, Airport kan pan phei a. Flight pawh duhthusamin a hun tak dar 12:55 ah a thlawkchhuak ve khiah a, Lengpui dar 1:50 ah kan tum a. Ka nu leh ka nau ten min lo hmuak a, hlim takin in lam kan pan ta.

Inneih inbuatsaih hi a mak khawp mai, vawi thum ngawt lo tawk tawh ni mah ila, thiam a har in kan khawr dan a la ngai reng tho mai. Mi sawm zat atanga lo kal tur beisei zat, ruai theh tura beisei zat te pawh kan sawi ho boruak a zirin a in thlau thei hle mai. A chang leh indaih loh vanga mualpho mai kan han hlau thut thut a, a chang leh chutiang zat zat keini chhung hian kan ko khawm zo dawn mi te kan han inti leh bawk thin nen, min tawng thlamuan tu ber te pawhin "Tiang nikhua hi chuan vawi khat han mangan phat hi chu a awm ve ngei ngei a nia" tih te a ni hawlh mai. Ni 14 April Man Hlan pawh a kaltluang fu e. Inneih ni hma vawk talh leh inbuatsaihna vawr tawp pawh sawisel tur awm lovin tluang takin kan hmang liam ve thei mai.


Ni 17 April, Inneih ni chu kan inbuatsaihna a tha emaw, tha lo emaw, kan her chhuahpui ve ta hlawl mai. Marawhchu beisei loh tak mai kan ti dawn nge, vanduai thlak kan ti zawk dawn, vanneihna a han koh phal chi rual loh hian ruahpui van awn zing atangin a sur ta. Inneih hun dar 1:30 chuan a han ve mai ang tia kan inhnem lai chuan rilru erawh chuan chu ruah sur dan chu a daih rei chi a ni tih a hai der si lo. Kan vui lek lek a, vui thei erawh kan nih lohzia kan chiang tulh tulh thung. Dar 1:00 ah chuan Biak In lamah nihliap lian nen ka suit thar huh hlau takin ka pai chho chan chan a, tumah hmuh tur an la awm lo. Dar 1:15 pawh chuan tumah hmuh tur an la awm lo, engtin tak ni maw, euah lah chu a tam ang tulh tulh a ka tih ruk lai chuan, inkhawm tur hmel an rawn lang ta pheuh pheuh a. Video a capture tur awm chhun chhun te pawh ka capture viau e. Innei tur ber te pawh inkhawm tlai lo tawkin leimin hel in an rawn thleng chawpchilh ve bawk a, Biak In chhung lamah ka tang ta a. Inkhawm kan han tan meuh chuan Biak In kan khat mawi ve tawk hmar mai, a va lawmawm em. Pathian kohhran ropuizia leh Pathian remeuat fel zia te rilruah a lang uarh uarh mai.



Dar 2:20 chuan inneih inkhawm kan zova, pawn lam photo-session pawh ruah sur karah kan tlingtla thei hram a, a lawmawm e. Reception, Gospel Centenary Hall ah pawh ruah in a min duhsaktute a dan zawh loh an thu khat mawi tawk ve leh thova, Pathian hi a va tha em. Tlai dar 4 atangin inneih min rawn lawmpui tu te chu chawhlui kan kilpui tan a, ruah sur karah pawh tlai dar 6 thlengin zanriah min kilpui tur Pathianin min pe te kha lawmawm kan va ti em. Mo pawh tlai dar 5 velah a rawn lawi a, Laawichal pawhin Mizo dan ang takin, engmah phut buai leh fiamthu thawh kual lovin him takin kan in a rawn hruai thleng a, ka nu in sumhmunah a lo dawng a, inchhungah tawngtaina a hman hnu in Lawichalin thu kam hnih khat lek a sawi a, Inneih kan zo chu a ni ta mai. Mualpho lutuk lovin huphurh tak chunga kan nghahhleh em em ni chu kan hmang zo ta a ni.


Sap Sitail in an han ti ve ngei a(h)!


Ka nu thusawi huphurh zia kha chu aw....

He ka nau te inneihna hian kohhran ropuizia leh thenrual tha te hlutzia a takin min hmuh tha tir leh a, anni tel lova buatsaih tur ni ta ang sela, kan va hlawhchham dawn chiang em. Chu mai a ni lovang, kan va mualpho nasa dawn em. Hming lam rik awm ngawih ngawih Nu Bek-i te, LTT-a te, U Valtea, Pu Zarte-a, Pu Pianga te hming pawh hmaihpalh neih ka hlauh vangin ka lam ri ta lo mai a nih hi. Pathianin kein vai ram lam group pawh hetiang ni hmang thei a min siam hi kan va lawm em.

Thursday, December 4, 2008

Accident!!!

Zing dar 7 ah chuan ka office atangin darker 24 kal ta a hmun hrang hranga kan hnathawh report ka la kim thawkhat tawh viau mai. Kan compressors te, Engine te, Glycol Dehydration Plant te leh Hydrocarbon Condensate Recovery Plant te pawh engmah harsatna awm lovin an thawh tur ang ang that akin an thawk hlawm a. Ma’rawhchu kan gas khur, W/109 atang erawh chuan ni 2 kalta atang khan a gas thar chhuah theih zat aia tlem daih mai a thar leh erawh chuan rilru a kam hle mai a. Thawhpui ten en kan han sawi hova, He gas khur in a thar chhuah pipe a kan thawnna thovah hian oil khur pakhat crude oil thar chhuah chu OCS (Oil Collecting Station) thawn a ni a. Chu crude oil ah chuan a khar (mom) a tam hle mai a, chu line chu thuah fai tha in kan hria a, thuah fai tur chuan kan engineer pakhat leh supervisor, Gang mi 4 nen kan thawn ta a.

Hetianga pipeline kan thuahfai hian, gas khur atanga gas kan lakchhuahna bawr X-Mas tree kan tiha gas rawn chhuak control nana kan hman thin Bean (flow restrictor) kan tih chu thlawnin rei lo te full bore in gas chu kan la chhuak thin. Zing dar 8 a thawk chhuak kha an reh vang vang a, tluang taka hna kal zel tura kan ngaih laiin dar 11:00 am velah phone a rawn ri a, kan supervisor ber chu a lo accident a, rang taka ambulance an mamawh thu in min rawn deng a. Ambulance kan thawn nghal a, keini pawh kan liam ve zi nghal a. Kan gas khur awmna hi a hla vak lo bawk a, kan office atanga hospital kan thlen phei chuan kan accident ber pawh chu hospital an lo phur thleng tawh a.

Kan Doctor ten an han en chiang a, First Aid an pek hnuin Ruh lam bik damdawiin Archana Hospital lam pan chuan an liam phei nghal a. Doctor te chuan a ngal ruh pahnih chu a keh darh thu min hrilh a, accident category sang ber dawt tu “Serious” ah an dah a. Nasa taka insawifiah tulna in min delh ta run mai.

A hmasa in accident awm atanga darkar 24 chhunga DDMS (Dy.Director of Mines Safety) hnena thlen tur report chu kan buaipui nghal a, chutah chuan a accident dan kimchang a lem sketch nen, accident tawk pa career history, accident a awm chhan, a, a tam mai. Report kan siam zawh, hospitala kan thlen phei ve chuan zan tairek lam a ni tawh. A na tuar a khawngaihthlak rualin kan chung rip theih tur zia chuan rilru a luah reng mai. Dam khawchhuak lo phei seng chuan criminal case awrh thei mai dinhmuna han din meuh chu pa dawr tawm deuh tan phei chuan rilru a hah duh khawp mai.


A lema entir ang khian, Gas khur an han hawng, Indirect Heater a Fire Tube an hal tur, a fuel line an hawng kha khi Pressure Regulator khi a puak ta kha a ni a. Chu a puak darh chuan a bul hnaia lo awm kan supervisor ngal ah tak mai chuan a deng hlauh mai a, kan heti zo ta a nih hi. Pressure regulator khi 300Class rating ni mahse, a hlui kan hmang a, kum engzah nge hman a lo nih tawh, eng purchase order-a lei nge, khawi khawiah nge hman a nih tawh, a lo defective reng em tih te kan hriat theih tawh si loh avangin accident cause ah “Material Failure” tih pawh a inthlahrun awm khawp mai. Mahse puh tur dang awm hek si lo, kan nih nih kan ni tawh mai ang chu tiin kan ziak ta kha a ni a.

Enquiry committee hrang hrang an lo kal ta tuk tuk a, zawhna lah kan chhang tam, a accident site lah kan tlawh ngen, thla lah kan la mawlh mawlh mai. Ka Safety Diary (Safety lam kaihhnawih action ka lak nitin, chawlhni pawh, ka record na) lah an keu ngun, he hna an thawh dawn hian Tool Box meeting (Eng hna pawh kan tan dawn hian kan hna thawh tur chungchang leh safety precaution ngai te kan sawi ho thin a, chu chu Register Format ah record a ni thin, Installation Manager in ka sign a, Safety Officer in a sign leh a, Mines Manager sign turin weekly basis in kan thawn thin) an nei em, PPE (Personal Protective Equipment – safety shoe, helmet, goggles, handglove, apron, ear-plug etc) kan issue tha em, hmang regular leh hmang tha vak peih lo record kan nei em, vawi engzah nge PPE hmang tha lo henah lehkha ka pek tawh.... a technical lam lo pawh in sawifiahna tur hlir.

Kar hnih zet min lepse hnu chuan Enquiry Report a lo chhuak a, a cause of accident ah leh Person responsible for the accident column ah chuan “Material failure” tih a ni ta hlauh a, enge maw chenah kan him. Ma’rawh chu, kan Pressure Regulator hman ang chi kha hman tawh lo tur, kan neihsa pawh disposed tur tih te a ni, hna a ti tam na chu, a lawmawm lam a ni e. He accident vang hian thil thar tam tak ka zir a, bungraw hlui, hriatchian loh hman pawi zia te, under-rating bungraw hman pawi thui theih tur zia te min ngaihtuah tel tir a. Kan hnathawk te nawr hmanhmawh a that loh zia te leh an accident palh a company loss nasat zia te hmuhfiah nana kan mit tivar tu a ni ber awm e. Kan supervisor ber pawh thla ruk aia tlem lo a unfit a ngai a nga, supervisor nei lovin hna kan thawh a ngai tawh dawn rih a ni.



Friday, October 3, 2008

Enge Ka Thawh

Gas Gathering Station.

Zoram chhuah chhoh chang hian, zokhua lama awm kan chhungte thenkhat hian, Oil company a thawk ka nih hria in, Khawnvartui sema thawk turah ngar ngar min lo ngai a, engemaw zawng tak chuan a nuihzat thlak ang reng hle a, mahse, anin Oil Company a la hmuh chhun kha chu Petrol Pump ka a nih mai hmel a, a awm viau tho mai. Kan hnathawhna lam hi luhchilh lem lo tan chuan a lo hriat loh theih viau mai dawn a lo ni a. A tawi kim thei ang bera sawi kan tum a nge.

Ka thawhna company hna ber chu Oil leh Gas zawn chhuah, verh, tharchhuah leh pipeline a thawn darh a ni a, a zawnchhuah lam leh a verh lam hi ka hna a nih loh avangin sawi tur ka hre tlem khawp mai. Chuvang chuan keima’n a ka thawh ve chin hrim hrim hi sawi ila, sawi sual a tlem deuh vang chu. Production Gas department ah 1996 atang khan ka thawk ve tan a, Production engineer post a lut ni mahila, kan hna erawh a tam zawk chu Mechanical engineering lam a ni. Tun hnu hian Production lam hi kan khawih ve ta chauh tih mail oh chu.

Oil leh Gas zawnchhuah, verh a nih hnu hian lei chhungril (km 4 -7 thlenga thuk te pawh a ni thei) atanga lak chhuah leh kha khur atanga rawn chhuak, tui, oil leh gas te then hran kha production hna chu a ni tlangpui awm e. A chipchiar chuan well completion (Lei chhungril lama hmanrua kan hman etc) chu ni danga sawiah khek phawt ila, kan thu a sei lutuk loh nan.

Natural Gas chu enge? : Leilung inthlak danglam velin a siam, lei chhungrila gas awm hi Natural Gaas kan tih chu a ni mai a, chemistry lam te kan tui viau anih chuan Hydrocarbons te ti ila, a fiah deuh awm e. Chung chu gas chi hrang hrang, Methane, Ethane, Propane, Butane etc inbelhbawmin a siam a ni a. Methane hi a tam lawr lak a, kan field ah hian 86% atanga 90% hial te pawh methane composition hi a ni thei. LPG kan tih, ina eirawngbawl nan a kan hman thin hi Propane leh Butane inpawlh, tih tui, cylinder chhunga thun an ni.

Engtin nge an lakchhuah? : Gas (Natural gas) hi chi hnihah a then theih a. Associated gas (Oil khur atanga gas rawn chhuak tel ve thin ho hi) leh non-associated gas (Gas khur ve hrim hrim atanga gas rawn chhuak thin hi) tiin. A thar chhuah dan pawh tlemin a dang deuh hlek a
Associated Gas: Oil khur atang hian tui, oil leh gas te hi an rawn chhuak a, chu chu lei pawnlang ah a khur chhung atanga a lo chhuaha lo control na X-Mas tree an tih atang hian pipe in Oil Collecting station (OCS) ah lak a ni thin a. Oil khur thar ah hi chuan leichhunga oil+gas awm te pressure a san thin avangin amahin a rawn chhuak theih mai bakah, hla tak tak thlengin pipe ah an luan tir theih a. Oil khur thar tawh lo (depleted well) chungchang chu a hrana sawi chi a ni. Chung well fluids (oil+gas+water) te chu OCS ah then hran an ni a. Then hran dan pawh hi thuang hinh te, thuang thum tea then an ni thin. Thuang khatna chu HP Stream (250 PSIG) kan ti a, thuang dang leh chu LP Stream (30 PSIG) kan ti. Chung well fluids te then hran an nih hnu chuan then hran dan azir khan gas pawh Thuang hnihin kan hmu / dawng tihna a nih chu. HP gas leh LP Gas tiin. Chung gas thenhran tawh ho lo enkawl chu kan hna a ni. Chung gas te chu keinin Pipeline bawkin Gas Compressor Station ah kan la a. LP Gas hi a pressure a tlem avangin hmanna a tlem hle mai a, hmun hla-ah a thawn theih loh avangin HP gas ah siam a ngai thin. Chu chu compressor hmangin HP Gas ah kan siam thin, Chumi compressor chu Low Pressure Booster (LPB) kan ti. Ni khatah gas 5000000 Cubic Feet kan LPB hian a compress thei, kan compress hma hian gas a bawlhhlawh leh tui awm te pawih chhuah nan Knock Out Vessels leh Mist Extractor kan kaltlang tir phawt thin. Chutiang ang 10 te chu GCS pakhatah a awm ber thin.

Gas Compressor

Chutia kan compress hnu chuan HP gas ten en khan kan chhun pawlh a, hman tlak a lo ni thin. HP gas chuan tui a pai chuan a kan nat zawng a hniam sawt a, pipeline ah leh a hmanna tur hmunah buaina tam tak a siam theih avangin gas a tui awm te kha paih chhuah vek an ngai thin. Chumi atan chuan KOV bakah Glycol Dehydration Plant (GDU) hi GCS tinah kan nei vek bawk a. Chu mai bakah gas a a composition rit zual hexane + ho kha kan Hydrocarbon Condensate Recovery Plant (HCRP)hmangin kan la chhuak thin. Chuta tanga rawn chhuak condensate kan tih hi en mai chuan tui fim tak ang hi a ni a, chin that loh chuan boruakah a thamral chak em em. Chu chu OCS ah kan thawn let leh a, Crude oil nen an lo mix thin. HP gas kan processed tawh hnu chu a chu hmanna tur a zirin pipeline bawkin hmun hrang hrangah kan thawn darh thin.

Nachina Depleted well kan tih kha well fluids, oil khur atanga amaha rlei pawnlanga awn in pump chhuak zo tawh lo te an ni a. Kan nem muk (Compress) ta vak a. Chumi zuk khai chhoh nan chuan he HP Gas hi kan hmang ve bawk a. 250 PSIG pressure atang chuan 1200 PSIG thlengin Gas Lifter compressor (GL) hmangin gas te kha kan nem muk ta vak a, chu pressure sang tak gas chu depleted well ah kan thun thla a, chu chuan oil amaha rawn chhuak thei tawh lo te kha a zuk khai chhuak thin. Chumai bakah HP Gas te hi market ah kan hralh a, Thingpui Huan company te, Electric siam company te, Fertilisers siam company ten an lei tlangpui. Chu chu kan company sum hmuhna hnar pakhat a ni ve.

Indirect Heater

Non-Associated Gas : Gas khur ve hrim hrim atanga gas kan thar chhuah te hi an ni a. X-Mas tree atangin lei chhungril ami gas te kha kan la chhuak a, a rawn chhuah chak lutuk loh nan Flow control choke kan hmang thin. Kan lak chhuahna pipe hi inchi 2 pipe a ni tlangpui a, chutah chhungah chuan bean (pipe kaw te reuh te) 3mm – 12 mm diameter, kan gas khurin a pressure neih a zirin kan hmang thin. Chutia gas luanna kua kan tih tet thut chuan khalai pipe chhung kha a lo vawt vak thin a, ice hial a insiam thei thin. Pipe chhunga a kaw teruh te kha ice in a hnawh (choked) chuan gas kha a rawn chhuak theih thin loh vangin a temperature Indirect Heater (I-H) hmangin kan ti sang thin. I-H chu tui chhuan so na a ni ber a, a chhungah tui kan thun a, gas burner hmangin tui chu kha zem chhungah vek khan kan tisa a, gas luanna pipe inch 2 kha chu tui sa ah chuan kan kal tir a, chu chuan gas temperature a ti sang a, nachina kan sawi pipeline choked kan tih kha a veng thin. Chutia gas khur atanga gas kan lakchhuah chu HP Stream, OCS ah te kan thawn a, OCS a thawn lo pawhin gas khur 5 / 6 te kha hmun khatah la khawmin Gas ruala rawn chhuak ve condensate leh thil dang te kha kan then hrang ve thin, chutiang chu Gas Productiion Setup kan ti. GCS atanga associated gas 250 PSIG ho nen khan Gas Offtake point ah chung non-associated gas te chu kan chhun fim a, chuta tang chuan market ah kan hralh thin.

Enge ka thawh tak ber: Kan GCS ah hian khawl lian tak tak leh Process Plant te a awm a, chung operate nan chuan Electric te, Air Compressor te, Diesel Engines te leh Nat.Gas engine lian tak tak te a awm a, chumai bakah gas khur hi 7, depleted well a gas thun ngai 20 vel ka enkawl tel ve bawk a, hna chu a tam duh khawp mai. Kan buaina tam ber chu Pipeline (Gas kalna / thawnna) chhia siam that, modification leh a thar siam, compressor leh a khalhtu engine chhe thut leh siam danglam, Pressure Controllers chhe thut te an ni ber. Tuna ka awmna hmunah hian Gas compressors 20 vel kan nei a, GDU Plant 2 leh HCRP 1, Gas well thar 2 a hlui 5 bakah, Gas Pipeline 100 km chuang, Gas Offtake 3, 11 kv Substation 1, chung ho atan engineer 2, leh niar lo hnathawk company mi 39 leh contract labourer 10 te ka enkawl tel bawk a, ni hian min daih lo fo thin.

Keimah leh Zu Hi


Vawiin chu kan Gas well (Gas khur) thar pakhat hawnna angrengin Indirect Heater kan bun-na hmun W/112 ah ruai te nau kan buatsaih a, kan hawn thar tak zawk chu Well no. 109 a ni a, kar hmasa lam khan vawi engemaw zat kan trial tawh a, harsatna neuh neuh a awm reng mai a. Ka thawhpui pakhat hian W/112 zawk kan hawn khan ruai kan theh a, tun ami hian ruai a ngen leh a nih hi a ti fiamthu a. Kan in rawt phur chawp a, nimin tlai dar 4 khan ruai tenau buatsaih chu kan rawt ta nge nge a. Kan supplier pakhat offfice a a lo awm remchan lai a ni bawk a, kan budget zat kan hrilh a, i lo buatsaih dawn nia kan ti a, a tuk ruai theh tur chuan kan inbuatsaih tan a ni ta reng mai.

Vawiin chuan duan lawk sa angin Well/109 pawh chu kan hawng leh a, engmah harsatna awm lo chuan kan ti thei ta reng a, kan thianpa fiamthu kha tak tak emaw tih mai a awl zawmah ta mai a. Ruai te nau, mi 40 lek ei tur buatsaih pawh kan pawnlam thian khan a lo harsat lo nasa mai a, zing dar 11 chuan a ruai buatsaih chu kan thehna hmun turah a thlen der tawh a. Dar 11 velah keini pawh kan thlengthla ve a, ruai min kilpui turin Transport lam leh Production (Oil) lam te, Civil Engg lam, kan well hawn thar hna a kan pawh buai thin te kan sawm ve bawk a. Anni pawh kokim taka an rawn thlen ve hnu chuan, Zu an phawrh ta a. Zu hi chu tel ve ruai tenau emaw, lian tham emawa tel ve ngei tura an ngaih a nih vangin kei pawhin ka sawisel duh lem lova. Keiin ka in loh chu an hre lawk tawh tho na a, phungthluk nan no min thlit ve an tum a, mahse ka dan pangngaiin Cold Drinks hi ka duh tawk e ka ti a. Hlim tak chuan zu chu an in ho ta a, darkar 2 zet titi khawchang sawi paha an in hnuah chaw chu puar takin kan ei ta a.

Kan subject ber, Zu leh Kei tih han sawi luh nan chuan a kual thui deuh mai thei, mahse kan hna ang ah hi chuan ni sa leh ruah pawh sawi lova kan tihtur theuh te rim taka tih a ngaih thin vang te pawh aniang, stress han tih tlem nana zu an hmang thin hi ka sawisel tum a ni lova, inkawm nana an hman thiam dan te en phei chuan keini Mizo te hian zirtur kan ngah zawk hlein ka hre thin.

Vawiin ni ang kher loah pawh, kum 12 liam ta atang khan vawi duai lo zu in honaah ka tel ngei ngei a tul chang a awm thin. Hreawm ka tih ber chu “In ve lo” nih kha a ni, mahse ka in thei der si lo. Setana hian zu kher hi chuan min thlem ngai lo a nia nge. A chang phei chuan kan hotu lian tak tak, kan chungthu rela min hrema min chawisang thei bulah te chet tlat chang a awm thin, zu in ho hian an bula zu in lo awm ve reng hi an ngaithei hauh lo mai nge, anmahni inthiam lohna an neih phah nge ka hre lova, chung hunah tak chuan hreawm ka ti thin. Hotu lian te hnial dan pawh chi hrang hrang rilrua by-heart lawk loh chuan hnial chi an ni si lo, buaithlak chang a awm thin. Mahse tun thleng hian tihluihna leh zu ka in loh vanga ka career in tawrh phah ka la hre lo erawh hi chu Pathian venhimna a ni ka ti lo thei lo. Vawi khat phei chu Pu ten zu an inho naah thenrual kawm chungchang an sawi hova, ngaihthlak nuam lo lek lek te an han phuh chhuah phei chuan hreawm tihna a zual thin.

Kawng lehlama thlir in thil mak deuh mai pakhat chu, zu kan in loh vanga hmaichhana min sawisel tu leh an society kan accept loh vang ang lek leka sawi ho khan, kan hriat lohvah mi an ngaihsan thu an lo sawi ve mek bawk a, zu in hian zu in lo chu mi dang an en ang ngawt chuan an en lo niin a lang. Hei erawh hriat a nuamin, mi hmaizah vang ngawta kan rilru loh pui kan tih hian kan zahawmna kan hralh tel a lo ni reng thin. Zu in thin sa erawh ni ila, han hralh tur leh chuan a awm loh vangin heng ka sawi ho hian chutiang mi tan chuan awmzia a nei leh hauh si lo. A bul berah chuan Pathian venhimna ka dawng a ni ber e. Zu in lo hian hnamdang zingah pawh tlangtla takin a khawsak theih a ni tih kum 12 chhunga vai zinga hnathawka ka awm hian ka hmuchhuak a ni te ti ve ila, a tha ang .

Tuesday, September 23, 2008

Kan Leipui


Zing dar 7 ah office kan tan a, chhun dar 11 ah chawchhun ei turin kan haw a, dar 12:30 ah kan kal leh a, tlai dar 3;30 ah office kan bang thin. A hunah erawh chuan kum khat chuang ka awm chhungin vawi khat mah ka haw ngai lo, dar 5 emaw dar 6 emaw hi ka thleng ber thin. A chhan kan chhut neuh neuh a, helaiah Independent charge ang deuh reuhva hna ka zawm vang leh, mahni kova kan department mawhphurhna ka chungah an tlak tak vang a ni awm e. Mahse ‘all work no pplay make Jack a dull boy’ an tih ang deuhvin hna ringawta ngaihtuahna sen chuan, chhungkaw nun thlengin a lo khawih buai thei a lo ni a. Chuktuah Huan hi siam ila, rilru pekna dang awm se la, helai kan awmna ninawm zual ti nep turin a fuh ber awm e ka ti ta a.


September thla chuan kan in sir hmun awl awm an gang chu kan vai awmpui kan leh tir a, bawng ek Thela 4 lai kan lei bawk a, bawngtuthlawha keiman kan cheh phut tak durh durh ah chuan rilru a lo la ve thei khawp mai a, kan tui chho ta zel a, Tomato china tur a chung zar ngai ang chi te pawh kan siam ta zel a, Zoram lam atangin thlai chi ka nu in min rawn supply tha bawk nen, phur takin kan ti chho ta a.



Antam chi hrang hrang, Tampui, Tamkawr, Bawngek antam, feren te kan ching a. Tam kawr hi rin aiin a lo seliah duh khawp mai a, kan tuhna lei kha vur pawn deuh hian a tha lehzual duhin ka hria. Changkha, Berul, Buluih, carrot, tomato, Bean, dhania etc kan bei nasa hle. Zing thawh a nuam a, mahni kut ngeia tuh thlai rawn tiak, thang lian chho zel hmuh a nawm zia mi sawi ka hre thin a, tunah chuan a takin kan tawng ve a ni.



Chu mai bakah kan chuktuah huan siam ka hlawkpui na em em pakhat chu, bazaar a kan chawhmeh leiah hian thlai hrik thahna eng eng hlo emaw hi a lo tam aniang, zikhlum, bawkbawn, changkha ka pum lam ka sawisel thin vangin ka ei ngam ngai lova, kan huan thlai thar deuh hlir kan han rin achinah ka pum nuam lo thin te pawh a reh hmak mai nia maw le. Bawngek chauh hmanga enkawl huan thlai rin chu a pawisa lama chhut zia a ni lo e.