Friday, February 26, 2010

Mithianghlim Mihring..

Kristianna lam atang chhut chuan mihring chu chhe lam hlir awn, a tha aia chhia thlang char char thin kan ni. Kan Bible ah pawh "Chhe lailet der" tia koh kan ni hial mai. Bible thu hi hnial ka tum lova, mahse mihring hi eng chiah nge maw kan nih le? in ti dawn teh ang.

1. A hmasa ber in "Tunge kan nih, Enge kan nih"? in ti hmasa ber teh ang.
Min siamtu in min siam lai khan eng ang in nge min siam, a anpuiin min siam a ni. A anpui tih khi mithiam te chuan 'hlimthla' ang te pawhin a lehlin theih in an sawi. Engpawh nise, Chhe lailet der chuan min siam lo phawt mai. Mihring nih phung chu siam a kan awm tirh chuan thil tha lam awn, thil tha chauh duh- kan ni. Chu mihring nihna dik tak chu eng emaw avangin kan hloh ta kha a ni a.

2. Engtin nge kan hloh?
Thei ei loh tur kan ei a kan nihphung kan hloh ta a ni. Engvangin nge kan ei? Thlema kan awm vang. Thlema awm chu sual/tha lo lam awn kan ni tihna em ni? Ni lo. Enge Chhe lailet der kan nih chhan tak ber chu? Thlemna kan do zawh loh vangin kan tlu ta a ni. Mihring nihna ngau ngau chu a thianghlima, tha lam awn, Tha-duha te Tha-Duhi te vek kan nih chu.

3. Engatinge Chhe Lailet Der kan nih tak?
Tha-duha te Tha-Duhi te kha an nih phung rengah sualna lam awn an ni hauh lo mai. Pawn lam thil, kan rilru leh ngaihtuahna siam tu 'hriatna' (sense) hrang hrang kan neih hmuhtheihna te, ri hriattheihna te, khawih theihna te, rim hriat theihna te, tui-leh-tui lo (taste) hriat theihna ten thil chi hrang hrang (information) an lakkhawm, kan thluakin a process hnu a kan duh thlanna hmanga kan mihring nihna kan pawlh buai khan, Chhe Lailet Der dinhmun kan lo luah ta thin a ni.

4. Kan chhe lailet der kumkhua dawn ami?
Kristianna thurin lam te atanga teh chuan, Chhe lailet der ni kumkhua tur kan ni ngawih ngawih. Tu hmaah? Pathian mithmuh ah. Pathian mithmuha chhe lai let der nih duh si lo hian mihring mithmuh a chhe lailet der nih hreh lo kan tam mai thei nia. Pathian mithmuh a kan lan dan tur chu kan sawi pha hauh lo mai, mahse mihring mithmuh a kan lan dan tur erawh sawi tur a awm ve. In thlir teh ang....

Mihring nihna diktak kan sawi tawh, tha duhna, inremna, thiang kak mai leh fel fai duhna te hi a pawlh buai thin tu te dah bo dan awm sela, kan chhe lailet der reng dawn hauh lo mai. Kan rilru ah thil tak tak a lo lut thin, chung chuan kan lung-no (emotion) a chawk tho thin. Lung-nona emotion Thinrimna te, Chapona te, Hlimna te, Itsikna te, Lungngaihna te etc.. hian min chiah reng ti ila, a sual vak awm love. A pawimawh ber zawk chu, engtin nge kan lo dawnsawn? Chhe lam (Destructive, Negative) zawngin nge a tha thei ang zawngin (Constructive, Positive) tih hi a ni.

Engmah in a pawlh buai loh, mihring nihna chu Tha-lam duhna, remna leh muanna, tharum thawh lohna a ni kan tih tawh kha. Chumi rawn pawlh chhe thin lung-no tha lo (destructive emotion) chu kan vulh lena, kan lo duat hliau thin vang hian, Chhe lailet der ah kan chang leh vat mai thin. Heng destructive emotion te hi a tha zawngin a dawnsawn theih reng mai nia. Entir nan, Mahatma Gandhi kha S.Africa a chi inthliarna khan a ti thinrim hle mai. A thinrim tak zet mai. Mahse chu a thinrimna (Negative emotion) chu a nihna ang anga vulh liana react nghal mai lovin, tharum thawh hauh lovin zalenna a sual chhuah phah a nih kha.

Kan chungah eng thil pawh rawn thleng rawh se, chung chuan eng ang lung-no (emotion) pawh a kai chhuak ang, chu kan lung-no chu a tha lam zawnga vulh len i tum thin ang u. Chu chuan mihring kan nihna tak tak ah min hruai thin. Kan tih ve tur tel miah lova, eng emaw power in min thawhsak vek tura kan ngai a nih chuan, kan sik lo chhiava ah ka ngai.

Monday, February 8, 2010

Parmawi Thang Vulna, Zoram lo Hmun Zauvah...

Hmeichhe lam an thu ta viau nge, patlingin pangpar lam kan post ta. Pangpar par vul chuk mai hi chu a hmuh a nuam ve hranpa re re a, inti pa in inla khengkhruaise viau mah ila, heng pangpar an vul chuk hi chuan, kan nem leh duai duai thin te pawh a ni mahna...

Marigold (Derhken?) hi a mal ngawk chuan pangpar mawi tak a ni lem lo. A aia mawi thlan tur tam tak a awm ang. Mahse an tanrual a, an par vul chuaih chuan mawi ve tak chu an ni.




Dahlia lian chi hi kan Club Tennis Court panna kawng(foothpath) hrulah hian an ching khat chuk thin a. A par a lianin mawi kan ti lo khawp a, kal paha ka Racket bawma han tai thlak zauh pawi tih loh chang nei em lo mah ila, min hip ngai lem lo khawp mai.

Mahse, chhungkhat nu berin mawi a lo ti nge, kan ching ve ta tuarh mai. Mahni kutkawih rawn zi chhuak na na chu mawi kan ti ve ta a ni chek ang chu, hei kan han post hial a nia. Rawng hrang hrang chin pawlh hi a lo mawi zawk a nih hi, te ti tawh ila a ni mai.





Monday, February 1, 2010

Digboi Trip

Kum 100 chuang liam tawh a Oil zawnchuah lama mi hmasa te sulhnu tam tak a awm avangin Digboi tih ri hi chuan beng a verh khawp mai. Primary sikul kan kal lai te pawhin "Digboi-Khawnvartui laihchhuahna" kan lo ti rual dual dual tawh bawk nen. Thil ropui tak tawng tura beiseina rilru pu lo mah ila, han hmuh ve reng reng chakna chuan min tur chhuak a ni ber e. A thu a ziah vak aiin tun tum chu, a thlalak lamah tang deuh ila, kan rawngbawlna(!!) a tla tha zawkin ka ring.

He oil khur hi India rama commercial Oil well hmasa ber a ni. A data neuh neuh kan hriat duh tur ang hi chu a hnuai pic. ah khuan a in ziak a, kan chhiar thei hlawm ang chu maw.


Well No.1

A bula thu inziak.

Typical 'Digboi' Oil Field

Digboi hi a tlangram chet ve deuhva, an oil field pawh kan hmuh ang khian mual pawng kara awm ve tho a ni. Mobile Tower ni awm tak thirban sen awm fur khi 'Derick' an ti a, oil khur hiah fai nan a hman a ni. Oil khur han tih hian tuichhunchhuah ang deuh kan mitthla a ni mai thei a, a ni lo, Ground Water Tube Well ang deuh hian pipe lian vak lo lei chhung ah a in phum thla a, chuta tang chuan crude oil te hi lakchhuah thin a ni.

Crude oil rual hian thil tam tak zingah wax (sathau a ni em?) hi a rawn tel ve thin a, chu chuan crude oil lak chhuahna pipe phum (tubing) te kha a hnawh thin a, rih fai / verh fai a ngai fo thin. Chutiang atan chuan khitiang tower (derick) khi a tul thin.

Oil laihchhuah process lamah kan kal thui lutuk loh nan, Centenary Museum lam in thlir daih teh ang. A hnuai a pic khu sap ho awm laia an sulhnu an kalsan te an ni.

Sap Nupa leh an Car ni awm tak, Petrol/Kerosene an thun na hlui-ah.

He Car leh Petrol pump hi a tak tak, sawi tawh angin British hovin an hnutchhiah kha a ni a, car details lam erawh ka lo capture lo tlat mai. Petrol Pump ah hian Petrol nge an thun aw, khawnvartui tih ngaihtuah a ti thui khawp mai...

Petrol Pump? hluia a fuel rate. Car khian kerosene hmang maw.

Hei hi chu Petrol Pump dik tak a ni ta...

Horse-Drawn Fire Extinguisher pawh hi a danglam bawk a, vawm bei mai mai a nge.

Khaw hawi ti zau deuh ila, He museum atanga hla vak llovah hian Park nuam ve tak mai an siam a, a background ami saw Asia a Refinery hmasa ber Khawnvartui thlitfimna kan tih kha a ni ngei e.. Lawnglenga kan inkar vel leh Pangpar bul vela kan '..Yeh dosati...' vel chu tilang rih lo mai ang :D

Digboi Centenary Park